Den Haag

Na 2020: Discussie over nieuwe stadsstedenbouwer

Den Haag kende gedurende een kwart eeuw een stadsstedenbouwer, van 1996 tot 2020. De stadsstedenbouwer adviseerde het College van B&W en ondersteunden de stedelijke diensten met het oog op ruimtelijke kwaliteit. Afhankelijk van de tijdgeest of de stedelijke opgaven vond supervisie plaats vanuit een onafhankelijke, externe positie of vanuit een meer interne rol.

In 2020 organiseerde PlatformSTAD een stadsgesprek over de betekenis en functie van een stadsstedenbouwer: “Nu Den Haag voor een grote verdichtingsopgave staat en voor uitdagingen als het gaat om klimaat, bereikbaarheid, economie en samenleven in de stad, is goed ontwerp van de stad is belangrijker dan ooit. Dat vraagt om visie en regie. Om samenwerking tussen gemeente, ontwikkelaars, woningcorporaties en ontwerpers. En om afstemming tussen Den Haag en de regio.” De discussie was gericht op de vraag wat een stadsstedenbouwer, als onafhankelijk adviseur dan wel een stevige interne dienst, daarin kan betekenen, en welke functieprofiel en positie daarbij zouden passen. Het stadsgesprek resulteerde in vijf aanbevelingen: (1) Werk in wijk, stad en regio aan samenhang en identiteit, (2) Installeer een team regio-regisseurs of ‘Atelier stadsbouwmeester’, (3) Versterk (de positie van) de afdeling stedenbouw en planologie, (4) Waarborg een duidelijk onafhankelijke positie en (5) Maak stadsontwikkeling zichtbaar en bespreekbaar.

2010 – 2020, Erik Pasveer, stadsstedenbouwer
Erik Pasveer werkte gedurende tien jaar als hoofd van de afdeling Stedenbouw en Planologie en in die functie als stadsstedenbouwer van de gemeente Den Haag. “Een eigenschap van de steden is dat ze groeien”, zei Pasveer bij het Bouwmeestersdebat 2016. “Mensen komen naar de stad omdat ze voorspoed en geluk zoeken. Er is maar één reden waarom mensen naar de stad komen, dat is ‘de ander’. Daar ligt de opgave van de ontwerper.”

2009 – 2010, Hans Kuiper, stadsstedenbouwer
Hans Kuiper was stadsstedenbouwer van Den Haag in 2009 en 2010. Vanuit die functie was hij verantwoordelijk voor continuïteit van lopende projecten; hij entameerde ook nieuwe ontwikkelingen. Kuiper gaf leiding aan de afdeling Stedenbouw van de gemeente en was verantwoordelijk voor de herstructurering van onder meer Kijkduin, Scheveningen en Binckhorst.
In het jaar van Kuipers’ benoeming werd bezien of de samensmelting van twee functies (‘stadsstedenbouwer’ en leiding geven aan de afdeling stedenbouw) zou werken. Kuiper miste de regisseursrol die hij had gewenst en vond dat hij onvoldoende macht had om iets te bewerkstelligen; zie ook De Architect, 2 juli 2010.

1998 – 2009, Maarten Schmitt, stadsstedenbouwer
Maarten Schmitt was van 1998 tot 2009 vier dagen per week in vaste dienst van de gemeente Den Haag als stadsstedenbouwer. Hij werkte als onafhankelijk adviseur van het College van B&W. Ook was hij inhoudelijk medeverantwoordelijk voor het architectuurbeleid, eindverantwoordelijk voor alle stedenbouwkundige kaders van de afdeling RO&M (wat vanaf 2004 bij protocol geregeld was), betrokken bij de uitvoering van architectenselecties voor alle belangrijke projecten in de stad en voorzitter van de ACOR (Advies Commissie Openbare Ruimte). Zie ook Den Haag. Maarten Schmitt (2009)
Maarten Schmitt was eerder stadsarchitect van de gemeente Groningen (van 1973 tot 1998) en later stadsstedenbouwer van de gemeente Leiden (van 2010 tot 2012).

1996 – 1998, Kees Rijnboutt, stadsstedenbouwer
Kees Rijnboutt was stadsstedenbouwer van Den Haag, in vervolg op zijn Rijksbouwmeesterschap.


Erik Pasveer